Tańce rzeszowskie


Tańce rzeszowskie

Charakterystyka regionu i folkloru muzycznego Rzeszowszczyzny.

Region rzeszowski, obejmujący tereny południowo-wschodniej Polski, należy do najbardziej zróżnicowanych pod względem kulturowym obszarów naszego kraju.

Wyjątkową rolę w kształtowaniu kultury ludowej tego regionu odegrały tak warunki geograficzne (obszary górskie i nizinne bezpośrednio ze sobą sąsiadujące) jak i historia tych ziem przygranicznych, odrywanych od Polski lub powracających, zależnie od siły zaborcy czy też gry politycznej.
Ważnym czynnikiem było również osadnictwo przybywających tu z elementami własnej kultury Węgrów, Niemców, Ukraińców oraz Polaków z innych regionów jak Mazowsze czy Dolny Śląsk. Rezultaty takiego przemieszczania się ludności i cech osobowościowych, kształtowanych przez warunki zewnętrzne, widoczne są w każdym przejawie naszej kultury a szczególnie w prezentowanych przez regionalne zespoły artystyczne strojach, pieśniach i tańcach.

Rzeszowski strój ludowy

W stroju Rzeszowiaków widoczne jest naśladownictwo ubioru szlachty polskiej. Około połowy XIX wieku nastąpiły pewne zmiany w stroju, szczególnie męskim, okolic Rzeszowa i Przeworska, która barwą i krojem zaczęły przypominać wojskowy mundur austriacki. Wpływ na modyfikację stroju miała niewątpliwie służba chłopów Rzeszowszczyzny w wojsku austro-węgierskim.
Tańcem, który zdecydowanie reprezentuje rzeszowski folklor muzyczny jest polka, której odmian jest bardzo wiele.. Polki rzeszowskie od polek tańczonych w innych regionach kraju odróżnia bardzo szybkie tempo. Dodatkowym utrudnieniem jest w wielu polkach ruch tańca w lewo, przyklęki, przysiady, odchylenia ciała od pionu, wynikające ze skomplikowanego kroku tanecznego. Taniec na ugiętych nogach – wszystko to przy utrzymywanym cały czas zawrotnym tempie. Polki tańczone dawniej powszechnie na weselach i zabawach ludowych stanowiły często egzamin możliwości wytrzymałości tancerzy.

Rodzaje polek rzeszowskich

Od cechy charakterystycznej tańca lub wrażenia jakie wywołuje obraz tańczących par, pochodzą nazwy: „polka dzwon”, „polka trzęsionka”, „polka uginana”, „polka w lewo”, „polka kucana”, itd. Niemal wszystkie polki rozpoczynały się zaintonowaniem przyśpiewki przez jednego z tancerzy, potem kapela podchwytywała natychmiast melodię i grała od razu w tonacji zaproponowanej śpiewem.

Prawdopodobnie ze względu na ogromne tempo rzadko zdarzały się polki tańczone ze śpiewem, a do tych nielicznych należy „polka przez nogę”. Z tańców o bardziej spokojnym charakterze popularny był sztajerek oraz „wolny” zwany także „chłop”.
Tańce rzeszowskie, odznaczają się na ogół dużą ruchliwością i żywym tempem, świadczą o bujnym temperamencie i wesołym usposobieniu mieszkańców ziemi rzeszowskiej.

Chłopcy

Com jo się nachodził, po świecie mój Boże

Żadna mi się panna spodobać ni może /x2

Tylko mi się jedna panna spodobała

Bieluśko chodziła, ładnie tańcowała /x2

Dziewczyny

Hej tam pod Rzeszowem

Na ślicznej (pięknej) murawie, na ślicznej (pięknej) murawie

Hej pasła sobie Kasieńka dwa pawie /x2

A jeden jej nie chciał

Nie chciał trawki jadać, nie chciał trawki jadać

Hej tylko jej chciał na kolanach siadać /x2

 

POLKA UGINANA

Na nalepie kluski som, wezme poły pomisom

Która wyjzy do góry, to jom capne w pazury

 

POLKA Z BOKU

W moim ogródecku rosmą kwiatki, a mój Jaś kochany ładny, gładki

W moim ogródecku jest kwiateczek róży, jak mnie Jaś nie widzi to się burzy

Gdzie te nasze chłopy, co ich tu nie słychać

Było suche lato, musiały wyzdychać /x2

Nie śpiwoj, nie śpiwoj, bo to nie do rzeczy

Bedom ludzie myśleć, że to koza meczy /x2


Dodaj komentarz

Please Login to comment
  Subscribe  
Powiadom o